Met Vincent Compier door Berlijn

Berlijn Blog

Street food22/09/2014

Wijn, auto’s, eten, klassieke muziek. Wat is de overeenkomst tussen deze vier? Dat ik er weinig tot niets mee heb. Dat ik altijd alles door elkaar haal. Dat als me gevraagd wordt wat voor auto ik rij steevast ‘een rode’ antwoord. Hetzelfde zeg ik, als men vraagt wat voor wijn ik lust, of drink. Sinds hele volksstammen eten ‘food’ zijn gaan noemen (waarom toch? Wat is er mis met het woord ‘eten?’ Duidt gebruik van het woord ‘food’ op het feit dat je modern denkt, of doet? Of hangt er heel wat meer om food heen dan om eten? Het zal dat laatste zijn) heb ik er nog minder mee. Teveel anorexia’s en boulimia’s in mijn omgeving gezien om me druk te maken over eten.

Koken vind ik wel leuk. Dat combineert scheikunde met timing. Je flikkert wat in de pan en als je op tijd roert en het vuur dooft kan je het nog opeten ook. Ideaal. En het vereist een heel andere concentratie dan bijvoorbeeld een artikel schrijven. Daar kan ik dagen over doen, zelfs als ik zonder pen of toetsenbord in de weer ben denk ik erover na. Bij koken is dat niet zo. Dat is heel erg ‘in het moment’ (heet dat geloof ik in modern jargon). Daar waar het begrip eten de ruimte raakt vind ik het interessant worden. Anno 2014 is de verfoodmarkting van vele plekken in steden een feit.

foto52

Waar ik lichtelijk naïef dacht dat ze dit hebben uitgevonden in de Markthalle Neun, waar sinds een dik jaar de Street Food Thursday een groot succes is, bestaat er werkelijk geen Europese stad meer waar géén foodmarket plaatsvindt. De opkomst ervan is me een groot raadsel. Wellicht behoefte aan goedkoper, makkelijker eten? Is het de kleinschaligheid van een markt die aanslaat? Gaat het om gezien en gezien worden? Zijn alle werklozen in een oude bus gaan zitten waar vanuit burgers worden verkocht?

Burgers, ook zoiets. Ook dat is een wereldeuropa’s fenomeen. Geen stad zonder hippe burgertent. In Berlijn struikel je bijna over de burgers. Van Burger-meister in het voormalige toilethuisje onder de metrolijn U1 in Kreuzberg tot aan de Burger Ring in Friedrichshain. Daar was al de Frittiersalon, waar niet haren maar friet en burgers gefrituurd worden. Vegan, vegetarisch, zonder iets dat enigszins op vlees lijkt; alles is te koop.

IMG_2906

Ook Street Food Markets schieten als haastige paddestoelen in een vochtig herfstbos uit de grond. Wat voor het clubben geldt –beginnen op donderdag en maandagochtend ergens eindigen waarvan je zelf niet meer weet waar je bent en of hoe je er terechtgekomen bent- kan met street food inmiddels ook. Startend op donderdagavond bij de Street Food Thursday om vervolgens af te zakken via de Bite Club en via Burgers & Hip Hop, Beer & Beef om op zondag te eindigen op de Thai-Wiese in het Preussenpark alwaar (die laatste is hartstikke illegaal, maar geen Ordungsamthaan die er naar kraait) Thaise families al jarenlang de heerlijkste gerechte staan te koken. Voor wie wil mag (tegen betaling) mee-eten.

IMG_3976

En weer is een nieuwe Street Food Market geopend. Wekelijks transformeert een half ingestorte ex-fabriekshal vol graffiti en gaten in de ramen op het RAW-gelände in Friedrichshain in een groot culinair festijn. Berlijn is een stad waar op heel veel plekken een festivalsfeer hangt. Dat is leuk en geeft de stad een eigen imago. De Street Food Festivals of -Markets- dragen daaraan bij. Voor deze blog ben ik een aantal Street Food Markets afgegaan. Niet per se om ze culinair langs de lat te leggen, maar om te zien wat ze met de ruimte in de stad doen.

bikini street food

Ik ben begonnen op de debuutavond van het Street Food Event op het dakterras van 7.000 vierkante meter op Bikini Berlin, de nieuwe concept mall dichtbij Bahnhof Zoo. Okee, ik zal mild zijn, want het was geloof ik de eerste keer. Daarom was het er niet echt druk. Het aantal kramen was beperkt; zo’n 5 a 6 telde ik er. Wel was er erg goeie muziek. Dat is er al vaak in Berlijn, maar toch fijn dat dit gegeven bevestigd wordt. Want bij de opening van de buren van Bikini, het 25 Hours Hotel was de muziek om te huilen. Een diadeemprinsesje van een jaar of 5,5 danste tussen haar vader en moeder in. Na de Dj was er de onvermijdelijke singersongwriter met gitaar en fluffy hair (ja, ook ik ga over op Engels, als het moet) die mooie zachte liedjes zong. Want niet alleen het oog of de maag maar ook het oor wil ook wat, op zo’n street food event.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Opgetogen dat ook Bikini het aandurft om op hun dakterras te gaan street fooden besloot ik naar de Bite Club te gaan. Dit is een regelmatig onregelmatig evenement met etenskramen, dan weer bij de Hoppetosse (= naam van het schip van de vader van Pippi Langkous, maar dan in het Duits, voor de oudere lezertjes), dan weer ergens anders zoals bij de stalen containers van Platoon. Deze keer was die Hoppetosse aan de beurt, het schip dat naast het Badeschiff ligt. Ik moest me wel door de bezoekers van White Trash Fast Food heenwurmen. Dat restaurant is vanuit Mitte naar Treptow, randje Kreuzberg verhuisd. En hebben helaas de Garten der Entschleunigung (tuin der onthaasting) die vlakbij Arena-Badeschiff tot eigen privétuin gemaakt.

zwei-dicke1

De Bite Club is neergestreken op een leeg parkeerterrein. Hier wel beveiligers, in tegenstelling tot bij Bikini, want met meegebrachte drank kom je het terrein niet op. Is ook logisch, want anders blijft de omzet laag. Ook hier goeie muziek: “I’ve waited hours for this, I’ve made myself so sick, I wish I’d stayed asleep today, I never thought this day would end, I never thought tonight could ever be, This close to me” zingt Robert Smith van The Cure. Een Augustiner kost hier vier euro, inclusief Pfand. De kramen staan in een kringetje opgesteld. Aan de rand staat het Malibustapelbed vol surfplanken te wachten op de volgende dag. Leuk, er is een whiskeybar. Er hangt de geur van vroeger, die van gebraden draadjesvlees. In de Whiskey bar mag je gratis single malt whisky proeven. Cocktails en bier zijn ruim aanwezig, net als de dj’s The Vandelays (Gloria Fock & Samanta Fox). De Bunsmobile, de knalgele niet te overziene truck serveert er klassieke cheeseburgers met cheddar. Italië is goed vertegenwoordigd door Pic Nic 34 die Italiaans gegrild eten serveert, inclusief salsiccia. Ook hier pies, en wel uit Ierland. De ijsboerin verkoopt Mojito-ijs en chai latte-ijs, qua tegenstellingen. Geheimtip Oostenrijks restaurant Jolesch uit Kreuzberg heeft inmiddels ook een food truck van waaruit ze hun goeie megagrote schnitzels met Kartoffelsalat (ZONDER mayo!) serveren. Ook de deli Mogg & Melzer staat er, met hun klassieke pastrami. Wie nog niet genoeg heeft neemt bij Zwei Dicke Bären een ice cream sandwich (zie foto boven).

biteclub-016

Rondom de kramen staat het ultieme Duitse anti-vipmeubilair: de bierbank en biertafel. Aanschuiven bij wildvreemden is de gewoonste zaak van de wereld. En zo hoort het ook. De mannen die op hun ultieme burger staan te wachten deinen mee met The Cure. Het is eigenlijk net te koud voor een zomeravond, ondanks de goede sfeer. Breedstralers lichten de etenskramen en de oude DDR-grenslantarenpaal aan. Want je bent en blijft in Berlijn, ondanks de verleidelijke eetgeuren. Op de Hoppetosse zelf kun je zitten en eten, hoewel de sfeer er wat afgetrapt is. Prikslangverlichting en fakkels, dat is waarmee de Hoppetosse probeert sfeer te creëren. “Looking out for love, In the night so still, Oh I’ll build you a kingdom, In that house on the hill, Looking out for love, Big, big love” zingt Fleetwood (niet: Big) Mac inmiddels. “Cool, das ist der S-Bahn!” zegt een meisje met opgestoken blond haar terwijl ze in de verte wijst op de voorbijrijdende U-Bahn op de Oberbaumbrücke. “Dass hat man in München nicht, nein” zegt een basstem in blauwe blazer naast haar. Een groepje Aziaten betreedt de Hoppetosse. Mooi om te zien hoe een saai parkeerterrein met zo’n food event ineens een andere wereld wordt.

foto49

“Neue Heimat” hangt er in grote letters tussen twee vervallen hallen. Ze zullen niet de schandaalwoningcorporatie bedoelen, die in de jaren tachtig van de vorige eeuw nogal wat stof deed opwaaien met zichzelf verrijkende bestuursleden (jaja, toen ook al, dat was nog voor de Maserati). Wie onder de letters doorloopt komt als vanzelf bij de Village Market terecht, het wekelijks eetgebeuren op zondagmiddag op het RAW-terrein in Friedrichshain. In augustus begonnen en een instant succes. Het bijzondere aan de Village Market is dat zij zowel overdag plaatsvindt als binnen plaatsvindt. En overdag. Want de achterliggende reden is dat de oprichters van deze markt het ’s avonds en ’s nachts clubben zat zijn en geen zin in lang doorhalen meer hebben. En daarom de dag gebruiken om een minifestival te creëren. Daar slagen ze goed in. Niet gek als je weet dat ze vroeger actief waren bij Bar 25 en Chalet. De sfeer is er totaal ontspannen en opvallend is dat in tegenstelling tot de andere street food events de populatie qua leeftijd gemengder is. Komt dat omdat het overdag is? Of omdat het eten er relatief gevarieerd en goed is?

IMG_3998

De 4.000 meter aan hallen is provisorisch opgelapt. Daar waar in de ene hal nog geen raam heel is en je heel goed moet gluren tussen alle graffiti door om nog iets van de industriële charme te zien is de andere hal van een andere orde; hier werd voorheen gelasergamed en geautoraced zodat er een kronkelend parcours door de hal loopt. En ohja, uit betrouwbare bron vernomen dat een wijnkenner verrukt was omdat je hier wijn in een écht glas kon krijgen, in plaats van in een plastic beker.

De meer dan 20 kramen bieden een keur aan eten en drinken aan. En dat is hier meteen de grootste troef. Zowel de grootte van deze markt als de locatie maken ‘m tot mijn favoriet. Jammer om te lezen over een ‘vergelijkbaar’ (not) initiatief voor de (‘totsanierte’) Hallen in Amsterdam-Oud-West, die al zijn omgedoopt in… Foodhallen. Ook hier allerlei etenskramen (met eten dat werkelijk overal ter wereld of althans in Europa) met kleine hapjeseten. Daarnaast doen ze wat men in Berlijn juist niet doet; ze maken er een permanente foodhal van. De Street Food Markten in Berlijn kenmerken zich juist doordat ze maar eens per week zijn, en op verschillende locaties. Dat zal in Nederland vast moeilijker te regelen zijn, met Keuringsdienst hier en bestemmingsplan daar. Maar zoiets permanent maken maakt het meteen minder bijzonder.

Je eet er verse loempia’s, Flammkuchen, bijzondere pies (“Sell me pies, sell me sweet little pies -sell me pies, sell me sell me pies- twitterde @datassette vandeweek. Die is daar vast geweest) vers gebakken vis in bierdeeg, Frozen Yoghurt. Ook hier de onvermijdelijke want inmiddels overal verkrijgbare pulled pork. Of een sandwich mozzarrela-tomaat, maar dan gefrituurd. Die staan gebroederlijk naast een vegan-tent die iets met quinoa doet (een woord dat in Nederland felle reacties oproept, lees hier. In Berlijn houdt men zich in).

Bel3

Ook Rotterdam komt met een markt(-hal). Uiteraard een prachtig statement, beeldmerk, image, landmark of noem die termen maar op. Ik woon inmiddels lang genoeg in Duitsland om wat afwachtend te zijn bij dit soort krachtpatsarchitectuur. Laat eerst maar ’s de inhoud zien, voordat iedereen zich blindstaart op de verpakking, denk ik. Nederland beeldcultuur; Duitsland schriftcultuur.

Die Village Market is een welkome en bijna vreemde eend in de bijt op het RAW-terrein. Er was al een beperkt tweedehands marktje op zondag. Voor de rest is het terrein de afgelopen jaren wel erg op uitgaan en plezier maken gericht. In het weekend is er bijna geen doorkomen meer aan. En het aantal (drugsgerelateerde?) incidenten neemt toe, helaas. Daarom zijn de initiatiefnemers juist hier gaan zitten. Om wat ‘tegenwicht’ te bieden, en om zich aan de buurt te binden. Want ook restaurants en (e)etabilissementen uit de buurt zijn op de Village Market van de partij. Wie geen moeite heeft om over veel lege flessen, rondslingerend glas, ruwe stenen, graffiti, en wat uitgaanslijken heen te stappen kan hier een aangename middag beleven. En kogelrond het terrein weer afrollen.

En tja….foto’s maken… dat kan Marjolein van der Kolk van Berlijn Blog veel beter. Ook zij bezocht een aantal van de hierboven beschreven markten, kijk maar hier en hier om het water in de mond te laten lopen. Ik was er ’s avonds en het was donker.

Ohja, ik heb nergens iets gegeten.

Ik food liever thuis.